Thiếu hụt bộ nhớ năm 2025–2026: Nguyên nhân, tác động và cách xây dựng một bộ PC hoàn hảo !
Case & Components
Nhu cầu bộ nhớ quá lớn từ ngành công nghiệp AI đã và đang tác động tiêu cực đến giá RAM PC trong nhiều tuần qua, khiến giá tăng nhanh chóng. Điều này đồng nghĩa với việc những người nâng cấp và build PC hiện nay phải cân nhắc kỹ lưỡng hơn rất nhiều khi lựa chọn bộ RAM có mức hiệu năng - giá thành tối ưu cho hệ thống của mình.
Dưới đây, chúng tôi sẽ phân tích kỹ hơn nguyên nhân dẫn đến tình trạng hiện tại và những tác động mà nó gây ra đối với game thủ PC và người sáng tạo nội dung. Một số bạn có thể đang muốn tự build một bộ PC giá rẻ với dung lượng RAM hạn chế, hoặc cần lời khuyên để lựa chọn RAM hiệu năng cao một cách hợp lý. Ở mọi kịch bản, từ tiết kiệm đến cao cấp, chúng tôi cung cấp một hướng dẫn toàn diện giúp bạn điều hướng tình trạng khan hiếm RAM khi xây dựng một bộ PC hiện đại đáp ứng nhu cầu của mình.
Tuy nhiên, không phải tất cả đều là tin xấu. Dù đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt DDR4 và DDR5 nghiêm trọng nhất từng ghi nhận, một số linh kiện PC khác hiện lại có mức giá thấp hơn bao giờ hết. Điều này có nghĩa là nếu bạn sẵn sàng build hoặc nâng cấp theo từng giai đoạn, vẫn có rất nhiều món hời về CPU, GPU và màn hình.
Mặt khác, với những ai ưa chuộng các giải pháp được đóng gói hoàn chỉnh, chúng tôi đã xây dựng cấu hình cho ba hệ thống PC DIY tối ưu, hướng đến ba mức ngân sách và nhóm người dùng khác nhau trong bối cảnh khan hiếm RAM.
Cuối cùng, dĩ nhiên bạn không thể tải thêm RAM, nhưng chúng tôi sẽ hướng dẫn cách tinh chỉnh hệ thống bằng các tính năng tăng cường hiệu năng bộ nhớ trong BIOS của MSI. Những tính năng do MSI thiết kế này có thể mang lại mức cải thiện hiệu năng hai chữ số từ chính lượng RAM bạn đang sử dụng.
Tình hình giá hiện tại
Giá các bộ kit bộ nhớ PC đã tăng vọt trong vài tháng gần đây. Nếu bạn theo dõi các trang theo dõi giá như PCPartPicker, CamelCamelCamel và các nền tảng khác, có thể thấy rõ “ngòi nổ” cho đợt tăng giá DDR5 hiện đại đã được kích hoạt từ cuối tháng 9 và tại thời điểm viết bài, đà tăng này vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.
**Biểu đồ này được tham chiếu từ dữ liệu có sẵn trên PCPartPicker và dựa trên xu hướng giá bộ nhớ hiển thị tại trang web sau: https://pcpartpicker.com/trends/price/memory/
Một ví dụ điển hình để minh họa là bộ nhớ Kingston FURY Beast 64GB DDR5-6000 CL36 dành cho desktop. Bộ kit 2x32GB rất được ưa chuộng này hiện đang có giá 629.99 USD trên Amazon.com, trong khi chỉ đến tháng 10, nó vẫn còn được bán với giá 229.99 USD tại cùng nhà bán lẻ.
Vì sao lại dẫn đến tình trạng này
DRAM là một sản phẩm hàng hóa, điều này khiến ba nhà sản xuất chip nhớ lớn nhất có thể dễ dàng tái phân bổ công suất sản xuất sang những dòng sản phẩm mang lại lợi nhuận cao hơn.
Những gì chúng ta đang chứng kiến hiện nay là các sản phẩm DRAM được các trung tâm dữ liệu AI ưa chuộng, chẳng hạn như HBM, đang chiếm dụng công suất sản xuất vốn dành cho DDR4 và DDR5 của PC, từ đó tạo ra tình trạng khan hiếm. Khi đó, quy luật cung cầu cơ bản của kinh tế học phát huy tác dụng, đẩy giá RAM PC tăng cao hơn nữa. Quyết định gần đây của Micron về việc rút khỏi thị trường tiêu dùng được dự đoán sẽ khiến tình hình trở nên tồi tệ hơn trong năm tới.
Hệ quả của việc thắt chặt công suất hàng hóa
Theo phân tích từ biểu đồ khảo sát Steam, RAM 32GB đã từng được dự đoán sẽ trở thành tiêu chuẩn mới cho PC gaming chỉ cách đây vài tháng, vào tháng 9.
Giờ đây, có thể kỳ vọng rằng thời kỳ phổ biến của hệ thống PC 32GB RAM sẽ bị trì hoãn, trong khi các cấu hình 64GB vẫn chỉ chiếm một phân khúc cao cấp rất nhỏ (<5%).
Game thủ PC và nhà sáng tạo nội dung chịu tác động rõ rệt
Việc sở hữu nhiều RAM hệ thống không chỉ là một sự xa xỉ. Các lãnh đạo trong ngành game đã bắt đầu cảnh báo rằng việc giá RAM tăng sẽ trở thành “một vấn đề nghiêm trọng đối với gaming cao cấp trong nhiều năm tới”.
Tất nhiên, những người sử dụng PC cho công việc chuyên nghiệp và sáng tạo cũng cần cấu hình hệ thống với nhiều RAM hơn. Với nhóm người dùng này, việc thiếu RAM có thể làm gián đoạn hoặc trì hoãn công việc - mà thời gian chính là tiền bạc.
Bạn có nên chờ giá RAM PC quay về “bình thường”?
Đây là một câu hỏi khó, bởi không ai có thể chắc chắn liệu giá RAM PC đã đạt đỉnh hay chưa, hoặc khi nào điều đó sẽ xảy ra. Tất cả các yếu tố đã đẩy giá RAM tăng trong thời gian qua hoàn toàn có thể tiếp tục tạo áp lực tăng giá, dù độ co giãn về giá luôn có giới hạn.
Trước sự bất định này, những ai đang có kế hoạch build hoặc mua PC trong vài tháng tới nên xây dựng chiến lược rõ ràng. Các điểm cần cân nhắc bao gồm việc nên nâng cấp hay build mới, dự đoán chính xác cấu hình RAM phù hợp cho công việc và giải trí, cũng như khả năng build hoặc mua một hệ thống cho phép nâng cấp RAM dần về sau.
Build hoặc nâng cấp PC trong thời điểm khan hiếm RAM
Mục đích sử dụng PC và dung lượng RAM
Một cách tiếp cận thực tế khi cấu hình nâng cấp, build mới hoặc mua PC hoàn chỉnh là đặt các yếu tố sau lên hàng đầu:
- Những tác vụ cốt lõi mà chiếc PC mới hoặc được nâng cấp của bạn sẽ phục vụ.
- Mức RAM và các tài nguyên hệ thống khác (như CPU, GPU, diện tích hiển thị và lưu trữ) đủ để khiến việc nâng cấp trở nên xứng đáng.
Danh sách này được cố ý giữ ngắn gọn, vì vậy hãy đọc lại thật kỹ. Đảm bảo bạn không cắt giảm quá mức bất kỳ yếu tố nào trong phạm vi ngân sách là điều then chốt để tối ưu hệ thống PC.
Chúng tôi còn rất nhiều điều cần nói về cấu hình RAM cho PC. Hãy cân nhắc kỹ phần phân tích dưới đây để giúp bạn xác định mục tiêu cấu hình RAM phù hợp:
Đối với game thủ: Để có thể chơi các tựa game AAA mới và sắp ra mắt mà không gặp hiện tượng tụt FPS 1% gây giật lag khó chịu, 32GB RAM là mức tối thiểu nên hướng tới trong giai đoạn 2025/26. Việc nâng cấp RAM cho PC gaming cần đủ để xử lý không chỉ game mà còn các tác vụ nền như quay video, phần mềm stream và ứng dụng chat.
Đối với người sáng tạo: Nếu sáng tạo nội dung là mục đích sử dụng chính của PC, chúng tôi khuyến nghị nên nhắm tới cấu hình 64GB RAM ngay từ đầu, đối với bất kỳ công việc nào vượt quá mức độ hobby. Video 4K+, dự án media nhiều track và quy trình làm việc 3D hiện đại đều hưởng lợi rõ rệt từ dung lượng RAM lớn hơn. Bạn không muốn hệ thống bị giới hạn RAM làm ảnh hưởng đến tiến độ hoặc lợi nhuận công việc.
Yếu tố kỹ thuật - loại bộ nhớ, kênh, xung nhịp và độ trễ
Xác định dung lượng RAM cần thiết dựa trên hướng dẫn theo mục đích sử dụng ở trên là bước khởi đầu rất tốt trên hành trình tìm đến “thiên đường RAM”. Tuy nhiên, khi đã biết mình cần bao nhiêu RAM, việc lựa chọn thông số tối ưu cho dự án nâng cấp hoặc build mới là vô cùng quan trọng.
Người nâng cấp thường có lợi thế hơn ở khía cạnh này. Ví dụ, nếu bạn đã có sẵn 16GB RAM và muốn nâng lên gấp đôi, bạn chỉ cần kiểm tra loại RAM đang dùng và mua thêm bộ tương tự. Tuy nhiên, điều này còn phụ thuộc vào việc bo mạch chủ của bạn có còn khe RAM trống hay không. Nếu không, bạn có thể phải thay thế toàn bộ RAM dung lượng thấp cũ. Dù vậy, đây cũng là thời điểm tốt để bán lại RAM cũ không còn dùng đến nhằm bù đắp chi phí.
Loại bộ nhớ: Đây là quyết định đơn giản. Các hệ thống PC desktop hiện đại sẽ sử dụng RAM DDR4 hoặc DDR5. Hãy chọn đúng loại theo hướng dẫn trong sách manual của bo mạch chủ.
Với người nâng cấp, loại bộ nhớ gần như đã “đóng khung”. Những ai đang dùng bo mạch chủ DDR4 có thể cảm thấy dễ thở hơn trước sự mất cân đối giữa DDR5 và DDR4 hiện nay. Tuy nhiên, người build mới hoặc mua PC mới nên ưu tiên chuẩn DDR5 mới hơn và nhanh hơn để đảm bảo hiệu năng và tuổi thọ nền tảng lâu dài.
Kênh bộ nhớ: Để đạt hiệu năng tối ưu trên cả hệ thống DDR4 và DDR5, bạn nên lắp RAM theo cặp tương ứng. Cách này mang lại lợi ích rõ rệt về băng thông và hiệu năng tổng thể.
Những người ép xung chuyên sâu và đam mê tinh chỉnh PC thường ưu tiên cấu hình RAM hai thanh, ngay cả khi bo mạch chủ có bốn khe. Tuy nhiên, người dùng phổ thông không cần quá lo lắng về những mức tăng hiệu năng rất nhỏ này. Dẫu vậy, việc đạt được dung lượng RAM mong muốn chỉ với hai khe trên bo mạch chủ bốn khe sẽ mang lại lộ trình nâng cấp mượt mà hơn về sau.
Chúng tôi chỉ khuyến nghị cấu hình RAM một thanh duy nhất nếu ngân sách của bạn thực sự hạn hẹp, nhưng có kế hoạch bổ sung thêm một thanh giống hệt trong tương lai gần để kích hoạt chế độ dual-channel.
Xung nhịp và độ trễ bộ nhớ: Các nhà bán lẻ PC thường hiển thị rất rõ xung nhịp RAM ngay trong tên hoặc mô tả sản phẩm. Do đó, bạn có thể phải lựa chọn giữa bộ kit 32GB DDR5-6000 và 32GB DDR5-6400. Dù có xu hướng bị “hút” về phía bộ RAM nhanh hơn, nhưng vẫn còn một thông số ít được chú ý hơn là độ trễ CAS (CL), yếu tố cũng cực kỳ quan trọng để đảm bảo hiệu năng RAM tối ưu cho PC.
Người mua cần cân nhắc kỹ giữa xung nhịp, độ trễ và chi phí để đưa ra lựa chọn tối ưu. Hãy nhắm đến xung nhịp cao hơn đi kèm CL thấp hơn trong phạm vi ngân sách cho phép. Điểm cân bằng hiệu năng/giá tốt nhất vào giữa năm 2025 là DDR5 với xung truyền dữ liệu từ 6000 đến 6400 và CL trong khoảng 30 đến 36. Đây là những ngưỡng an toàn để lựa chọn, tùy theo giá bán. Hãy ưu tiên kit EXPO cho hệ AMD và XMP cho hệ Intel nếu có tùy chọn này.
">từ DDR5-5600 (CL36) đến DDR5-8000 (CL38) và nhiều mức ở giữa, giúp làm rõ những đánh đổi cần cân nhắc khi lựa chọn xung nhịp và timing RAM - một nguồn tham khảo rất giá trị cho việc chọn RAM hiệu năng cao.
Cân bằng hệ thống PC - nên ưu tiên CPU hay GPU lúc này?
Thật không may, chúng tôi không thể dự đoán chính xác diễn biến giá RAM trong những tháng tới. Bạn cần tự nghiên cứu để quyết định liệu nên chốt mua ở mức giá hiện tại nhằm tránh các đợt tăng tiếp theo, hay chờ đợi với hy vọng tình trạng khan hiếm DDR4 và DDR5 sớm kết thúc. Với một chút may mắn, có thể chúng ta vừa chứng kiến đỉnh giá và mức giá sẽ hạ nhiệt khi bạn đọc bài viết này.
Nếu bạn có thể kiên nhẫn chờ đợi, một số linh kiện PC thiết yếu khác hiện đang có mức giá tốt nhất trong thời gian dài - CPU, GPU, màn hình, case và tản nhiệt đều là những lựa chọn rất đáng mua lúc này. Giá bán thấp hơn MSRP đặc biệt hiếm gặp trên thị trường GPU. Do đó, nếu bạn đang nâng cấp hoặc build PC theo từng giai đoạn, những linh kiện “giá tốt” này có thể là nơi đáng để dồn ngân sách trước.
Các cấu hình chúng tôi khuyến nghị trong giai đoạn khan hiếm bộ nhớ hiện nay
Chúng tôi đã tổng hợp một số gợi ý cấu hình cho những ai đang tìm mua PC mới ngay lúc này. Chỉ vài tháng trước, chúng tôi hoàn toàn có thể dễ dàng tăng gấp đôi dung lượng RAM trong các đề xuất này mà vẫn giữ ngân sách thấp. Tuy nhiên, các cấu hình dưới đây được cân đối cẩn thận cho ba phân khúc người dùng khác nhau và sẽ giúp bạn không phải lo lắng về vấn đề thiếu RAM.
Thông số / Hệ thống
Game thủ phổ thông và người dùng PC hằng ngày
Game thủ và streamer tầm trung, nhà sáng tạo nội dung bán chuyên
Game thủ cao cấp, streamer và sáng tạo nội dung độ phân giải cao
RAM
16GB (2x8GB) – 32GB (2x16GB) DDR5-5600 (tùy theo tình trạng nguồn hàng và ngân sách)
32GB (2x16GB) DDR5-6000, có thể nâng cấp lên 64GB (4x16GB/2x32GB) hoặc cao hơn
Bộ 32GB (2x16GB) DDR5-6000 là lý tưởng cho gaming và sử dụng thông thường, nâng cấp lên 64GB (4x16GB hoặc 2x32GB) nếu các tác vụ sáng tạo nội dung yêu cầu
CPU
Intel Core Ultra 5 245K / AMD Ryzen 5 9600X
AMD Ryzen 7 9700X / Intel Core Ultra Processor
AMD Ryzen 7 9800X3D. The gaming sweet spot!
Motherboard
GPU
SSD
1TB SSD
2TB PCIe Gen4 NVMe
2TB PCIe Gen4 NVMe +
Tóm lại, các hệ thống này không cắt giảm dung lượng RAM cần thiết, nhưng có thể kém “sẵn sàng cho tương lai” hơn. Tuy nhiên, với tính chất chu kỳ tăng - giảm của thị trường bộ nhớ, chúng tôi kỳ vọng người dùng sẽ có thể nâng cấp RAM với mức giá hợp lý trong suốt vòng đời sử dụng hữu ích của các hệ thống này.
Chúng tôi đã xác định dung lượng lưu trữ tối thiểu mà chúng tôi cho là phù hợp để bắt đầu với các hệ thống này. Tuy nhiên, bạn sẽ là người hiểu rõ nhất quy mô thư viện game hiện tại và những tựa game bạn chơi nhiều nhất. Những người làm việc với các dự án sáng tạo nội dung cao cấp, độ phân giải cao gần như chắc chắn sẽ hưởng lợi từ việc bổ sung thêm bộ nhớ PCIe tốc độ cao và lưu trữ ngoài để sao lưu và truyền dữ liệu, cùng với các khuyến nghị RAM dung lượng cao hơn.
Các tính năng tăng cường hiệu năng bộ nhớ trong BIOS của MSI có thể khai thác thêm hiệu suất từ chính lượng RAM bạn đang có
Đáng tiếc là cho đến nay vẫn chưa có cách nào để tải thêm RAM, ngay cả trong thời đại Web 3.0. Trong thế giới thực, bạn chỉ có thể làm việc chăm chỉ hơn và thông minh hơn với những tài nguyên sẵn có. Các tính năng tăng cường hiệu năng bộ nhớ trong BIOS của MSI là những thiết lập dễ sử dụng, hiện diện trên nhiều bo mạch chủ hiệu năng cao hiện đại của chúng tôi.
Chỉ với một vài điều chỉnh nhỏ, người dùng có thể tinh chỉnh cấu hình bộ nhớ để hệ thống vận hành mượt mà và nhanh hơn. Trên thực tế, các tối ưu này có thể mang lại mức cải thiện hiệu năng lên đến hai chữ số phần trăm. Vì vậy, ngay cả khi bạn nghĩ rằng mình đã sở hữu bộ RAM tốt nhất cho cấu hình PC mơ ước, việc khám phá các thiết lập này vẫn hoàn toàn xứng đáng.
Memory Try It!
Các tính năng tăng cường hiệu năng bộ nhớ trong BIOS của MSI hoạt động trên ba cấp độ để nâng cao khả năng của bộ nhớ hiện có. Người dùng trên cả nền tảng AMD và Intel đều có thể tận hưởng mức cải thiện hiệu năng RAM thông qua tính năng Memory Try It!. Bộ tối ưu này tương thích với hầu hết các module bộ nhớ phổ biến, cung cấp nhiều tổ hợp xung nhịp và tham số bộ nhớ khác nhau. Hãy xem Memory Try It! như một giải pháp “thiết lập một lần và sử dụng lâu dài” để đạt được các thiết lập bộ nhớ tối ưu với mức thao tác tối thiểu.
AMD High-Efficiency Mode & Intel Memory Extension Mode.
MSI cũng đáp ứng nhu cầu của những người tinh chỉnh bộ nhớ nâng cao hơn, thông qua các thiết lập BIOS cho phép nhanh chóng tinh chỉnh và tối ưu timing DRAM.
Trên nền tảng AMD, nhóm tính năng BIOS này nằm dưới mục High-Efficiency Mode. Trên các hệ thống Intel, các thiết lập này được thực hiện thông qua Memory Extension Mode.
Nếu bạn đang sử dụng một bo mạch chủ AMD của MSI, bạn sẽ có năm thiết lập để chuyển đổi: Auto, Tightest, Tighter, Balance và Relax. Các mức thiết lập “chặt” hơn sẽ mang lại hiệu năng tốt hơn, tuy nhiên độ ổn định khi sử dụng các mức này còn phụ thuộc vào chất lượng bộ nhớ của bạn.
Trên hệ thống Intel, Memory Extension Mode cho phép thực hiện các điều chỉnh timing DRAM tương tự. Chế độ này có phần tinh vi hơn so với AMD, nhưng về cơ bản bạn có thể lựa chọn giữa: Disabled (không áp dụng tối ưu MSI), Performance Mode (cân bằng cho sử dụng hằng ngày), Benchmark Mode (timing mạnh mẽ), Memtest Mode (ưu tiên độ ổn định) và High-Efficiency Mode (độ trễ thấp, cải thiện băng thông).
Dù sử dụng thiết lập của AMD hay Intel, phương pháp thử và điều chỉnh dần là cần thiết để đạt được kết quả tinh chỉnh DRAM tốt nhất cho từng hệ thống và thói quen sử dụng PC cụ thể.
Ví dụ tinh chỉnh bộ nhớ trên nền tảng AMD
Để xem một ví dụ về cách phòng thí nghiệm của MSI tối ưu hóa một hệ thống PC sử dụng AMD Ryzen 9 9950X3D, vui lòng truy cập đường dẫn trên. Chúng tôi đã sử dụng BIOS và phần mềm chipset mới nhất tại thời điểm đó để mang lại mức cải thiện hiệu năng gaming đáng kể thông qua việc tinh chỉnh bộ nhớ trong BIOS - hoàn toàn miễn phí.
